بناهایی به رنگ خدا

آفتاب تیز روزهای داغ تابستان کویر دغدغه دیر و دوری در ذهن مردمان کویر بوده است، بافت تاریخی و قدیمی نایین با سقف های گنبدی یادآور تدبیر مردمانی هوشمند و توانا برای بهبود زندگی در شرایط دشوار کویر بوده است

بناهایی به رنگ خدا

به گزارش حکیم نیوز؛ آسمان کویر به همان اندازه که روشن است کمتر سخاوت باران دارد اما انسان ها در این اقلیم با تلاش سخت برای زیستن در گذر زمان بناهایی متناسب با اقلیم کویر بنا کرده اند. نایین با اقلیمی کویری در فاصله 140 کیلومتری از اصفهان درست در نزدیکی های کویر مرکزی خوش نشسته است، قدیمی ترین بنای تاریخی نایین که نشانه زندگی سخت کوشانه مردم ناحیه کویر است نارین قلعه است. این دژ کهن از زمان پارتی ها به یادگار مانده است و در دوره های بعدی در اطراف شهر گسترش یافته است. در گذشته چهار دور قلعه را خندقی حفر کرده بودند تا دشمن به آن نفوذ نکند. این قلعه درست در قلب نایین واقع شده و در اطراف آن هفت محله قرار دارد، ارکان اصلی محله ها را مسجد، حسینیه، حمام و بازار تشکیل می دهد.

نقطه ای آشنا روی مدار زمین

مسجد جامع نایین یکی از مهمترین مساجدی است که در دل خود تاریخ کهنی از قرن دوم تا چهارم هجری را نهفته دارد، این مسجد ایوان و گنبد ندارد و به صورت شبستانی ساخته شده است و مناره ای با ارتفاع 28 متر به صورت هشت ضلعی دارد. گچبری های زیبای محراب و بالای منبر از روزهای قرن هشت به یادگار مانده است. گره های چینی منبت کاری از ویژگی های معماری این بنا است، در این روش ساخت از هیچ میخی برای اتصالات استفاده نمی شود و آثار میخ هایی که امروز بر پیکره این بنا مشاهده می شود میراث مرمت آن است، در این مسجد شبستان یا سرداب به شیوه ای خاص معماری شده سنگ های شفاف مرمر استفاده شده در این شبستان نور را به داخل زیر زمین منتقل و هوای سرداب را در زمستان و تابستان معتدل می کند.

نعمتی در دل کویر

آب برای ساکنان کویر بیش از هرجایی اهمیت دارد وجود یک آسیاب آبی در دل کویر از اهمیت این عنصر حیات بخش می گوید، حفاری یک آسیاب آبی در دل خاک کویر با قدمتی بیش از هزارسال، شاهکاری است که در آسیاب آبی ریگاره نایین مشاهده می شود  

در محوطه اصلی آسیاب در عمق ۲۵ متری، فضاهای متعدد از جمله اتاق ها و اسطبل و محل قرار گرفتن سنگ های آسیاب و تنوره به چشم می خورد. در این قسمت همچنین سکوهایی برای قرار دادن کیسه های گندم و آرد تعبیه شده آرد پس از آماده شدن، به وسیله حیوانات حمل می شده است. در سقف این آسیاب آبی هواکش هایی تعبیه شده که علاوه بر تهویه هوا، مردم می توانستند سفارش خود و زمان آماده بودن آرد را پیگیری کنند. تا حدود ده سال پیش نیمی از این بنا پر از خاک بود و با تلاش های مستمر و شبانه روزی مرمت گران و کارشناسان میراث فرهنگی شهرستان نایین در نهایت درب هایش به روی علاقمندان باز شد.

سقف هایی که به آسمان راه دارند

آفتاب تیز روزهای داغ تابستان کویر دغدغه دیر و دوری در ذهن مردمان کویر بوده است، بافت تاریخی و قدیمی نایین با سقف های گنبدی یادآور تدبیر مردمانی هوشمند و توانا برای بهبود زندگی در شرایط دشوار کویر بوده است، شکل گنبدی سقف ها سبب می شد تا آفتاب بر یک قسمت بتابد و سمت و سوی دیگر خانه در سایه باشد و خنک شود، معمولا دریچه ای کوچک در سقف خانه ها تعبیه می شد و نور را به داخل هدایت می کرد و همین عامل روشنایی خانه های کویر را به همراه داشت. این سقف ها زمین را به آسمان وصل می کرد و نخ تسبیح این اتصال شکل گنبدی دواری است که آرامش را با خود به همراه می آورد.

نفیسه زارعی