در انارستان این هفته مطرح شد:

مراقب های ویژه در دوران بارداری

مشهدی: یکی از عوارض مهم سقط جنین برای مادران خونریزی است که منجر به اُفت فشار خون و بستری شدن مادر در بیمارستان می شود .

مراقب های ویژه در دوران بارداری

حکیم نیوز: وضعیت مادر در دوران بارداری در سالم سپری شدن مدت بارداری وی و سلامت نوزاد تاثیر بسزایی دارد. از این رو ارائه مراقبت های دوران بارداری به مادرانی که قصد بارداری دارند ضروری است، دکتر مریم مشهدی متخصص طب ایرانی مهمان این هفته برنامه انارستان در این‌باره گفت: طول یک دوره بارداری معمولی 40 هفته است که این دوران برای مراقبت های بارداری به سه دوره مراقبتی سه ماهه تقسیم بندی می شود.

مراقبت های سه ماه اول

در مراقبت های سه ماهه اول اگر خانم قبل از دوران بارداری یکسری از اقدامات از قبیل مصرف داروی اسیدفولیک از سه ماه قبل از بارداری، آزمایش کمبود خون، کمبود ویتامین D و آزمایشات عفونی و هورمون های تیروئید را انجام نداده باشد در این دوره باید این اقدامات را انجام دهد. همچنین در شش هفته اول حاملگی یک سونوگرافی اولیه توسط پزشک برای مادر تجویز می شود که در آن ما به دنبال این هستیم که ببینیم آیا ساک حاملگی داخل حفره رحم قرار گرفته است یا خیر.

غربالگری چیست و آیا انجام آن برای همه مادران الزامی است

این متخصص طب ایرانی غربالگری را یکی از اقدامات تشخیصی در دوران باداری دانست و گفت: غربالگری به سه دوره تقسیم می شود. غربالگری اول در سن 11 تا 13 هفتگی حاملگی صورت می گیرد و دو مرحله دارد. در مرحله اول از مادر آزمایش خون گرفته و در آن یک سری از فاکتوری های خون مادر اندازه گیری می شود، سپس در مرحله دوم، از مادر سونوگرافی ِNT گرفته می شود. همچنین در این مرحله علاوه بر اقدامات ذکر شده سن مادر نیز مدنظر پزشکان قرار می گیرد. با پایان این مراحل پزشک به مادر برگه ای ارائه می کند که در آن ریسک ابتلای جنین به یکسری از بیماری ها ذکر شده است.

به گفته مشهدی این بیماری ها از نوع بیماری های ژنتیکی هستند که به سه نوع تقسیم بندی می شوند. تِری زُمی 13، تری زمی 18، تری زمی 21  که همون سندرم دان است. در بین این سه بیماری، جنین در تری زمی 13 و  18 در ابتدای تولد از بین می رود اما در تری زمی 21 جنین زنده می ماند و حتی یکسری از توانایی هایی را می تواند کسب نماید؛ بنابراین در غربالگری اول ریسک جنین به این سه بیماری ارزیابی می شود.

وی در پاسخ به این سوال که آیا غربالگری حکم درمانگری دارد یا نه اظهار کرد: غربالگری یعنی جداکردن یکسری از ناهنجاری ها از جنین های سالم و در اصل نباید تصور شود که غربالگری یک اقدام درمانی است بلکه غربالگری یک اقدام تشخیصی به شمار می رود.

مراقبت های سه ماه دوم

این متخصص طب ایرانی خاطرنشان کرد: اگر در مرحله اول غربالگری، مادر با ریسک متوسط یا بالا، برای ابتلای جنین به بیماری های ژنتیکی مواجه گردد توسط پزشک به مرحله دوم غربالگری ارجاع داده می شود. این مرحله در سه ماه دوم مراقبت های دوران بارداری، از هفته 14 تا 17 صورت می گیرد که این مرحله نیز به دو قسمت تقسیم می شود و شامل آزمایش خون و سونوگرافی anomaly scan است. هدف از انجام این آزمایش‌ها نیز این است که پزشک از تشکیل تمام اندام‌های درونی و بیرونی جنین و ساختار اسکلتی او مطمئن شود.

به گفته مشهدی با پایان مرحله دوم غربالگری، یک نمودار ریسک ابتلا به بیماری در جنین، برای مادر تعیین می شود. این نمودار سه درجه ریسک بالا، متوسط و پایین را نشان می دهد که در ریسک بالا با احتمال یک در 250 جنین، در ریسک متوسط یک به 1500 و در ریسک کم هم باز به مقدار کم تر از این ممکن است جنین به هر نوع آنومالی (ناهنجاری) مثل شکاف کام و نقایص ستون فقرات و اسکلت مبتلا باشد.

وی ادامه داد: مادرانی که در محدوده ریسکی بالا و متوسط قرار می گیرند به مرحله سوم غربالگری برای انجام آزمایشات تکمیلی ارجاع داده می شوند که در این مرحله پزشکان از پرزهای جنینی یا مایع دور جنین (آمینوسنتز) نمونه برداری کرده و آن ها را تحت آزمایش ژنتیکی قرار می دهند. در این مرحله چون DNA  به صورت مستقیم تحت بررسی قرار می گیرد پزشکان می توانند بگویند که جنین به بیماری خاصی مبتلا است یا خیر.اما نکته حائز اهمیت این است که روش غربالگری  برای همه مادران قابل تجویز نیست و متاسفانه بسیاری از مادران جوان ما که در دهه سوم زندگی خود تجربه بارداری دارند بدون هیچ مشکل بالینی برای انجام این سه مرحله غربالگری به مراکز تشخیصی ارجاع داده می‌شوند .

این متخصص طب ایرانی درادامه درباره خطرات پروسه آمینوسنتزهشدار داد و تصریح کرد: این پروسه که در مرحله سوم غربالگری صورت می گیرد به دلیل این که یک پروسه تهاجمی است و وارد حفره شکم مادر می شود، احتمال سقط جنین را افزایش داده و باعث می شود که با احتمال یک در 100 جنین سقط شود؛ زیرا در خود پروسه نمونه گیری احتمال سقط جنین وجود دارد.

مشهدی در رابطه با تعداد دفعات مراجعه مادران در دوران بارداری به پزشک نیز بیان کرد: مادران برای مراقبت های دوران بارداری از ابتدا تا هفته 32 لازم است، هر چهار تا شش هفته به پزشک مراجعه کنند. همچنین از هفته 32 تا 37 هر دو هفته یک بار، از هفته 37 تا 40 هر هفته و بعد از آن نیز اگر نیاز بود باید یک روز در میان به پزشک مراجعه کنند. 

وی در ادامه یادآوری کرد: یکی از آزمایش های مهمی که در این دوران باید انجام گیرد آزمایش دیابت است که در آن اگر مادر مبتلا به دیابت پنهان بارداری باشد نشان داده می شود.

مراقبت های سه ماه سوم

این متخصص طب ایرانی خاطرنشان کرد: در دوره سوم مراقبت های بارداری که از هفته 29 تا هفته 40 است، مادر از قدامات پاراکلینیکی دو سونوگرافی انجام می دهد که یکی در هفته سی‌ام و یکی در هفته سی و پنجم است که این دو سونوگرافی برای بررسی وضعیت رشد جنین، مایع آمنیون دور جنین، بند ناف و پوزیشن قرار گیری جنین در داخل رحم انجام می گیرد؛ همچنین در این دوره به مادر علائم شروع زایمان نیز گفته می شود.

آسیب های سقط جنین

مشهدی در ادامه به بیان عوارض سقط جنین پرداخته و تصریح کرد: معمولا شایع ترین روش های سقط جنین استفاده از داروهای خوراکی، تزریقی و کورتاژ دیواره داخلی رحم است. یکی از عوارض مهم سقط جنین برای مادران خونریزی است که منجر به اُفت فشار خون و بستری شدن مادر در بیمارستان می شود. همچنین اگر دفع جنین ناقص صورت گیرد مادر باید وارد اتاق عمل شده و به وسیله عمل کورتاژ بقایای جنین از رحم مادر خارج شود.

وی در پایان هشدار داد: از عوارض مهم کورتاژ عفونت دستگاه تولید مثل، چسبندگی لوله ای و آسیب به جداره آندومتر است که اگر آندومتر بر اثر عمل کروتاژ آسیب ببیند مادر برای بارداری مجدد دچار مشکل شده و ممکن است که ناباروری در مادر ایجاد شود.

انارستان روزهای زوج از شبکه افق و با حضور متخصصان و کارشناسان طب سنتی در حال پخش است.

محمدحسین زارعی