آفتاب طب در خراسان بزرگ

شاید بتوان به جرأت گفت طب سنتی ایران از سرزمین خراسان بزرگ بزرگ شده و رشد کرد و به سرزمین های اطراف گسترش یافت.

آفتاب طب در خراسان بزرگ

حکیم نیوز: پیشینه تاریخ هر ملتی جزئی از هویت یک ملت است که باید از آن به عنوان میراثی گرانبها محافظت کرد، ملت ایران با تمدنی چند هزارساله، میراث دار گنج عظیمی از دانش و دانشمندان در علوم مختلف هستند و در طول تاریخ نام دانشمندان ایرانی در حوزه طب و داروسازی خوش درخشیده است.

خراسان در گذشته منطقه وسیع و پراهمیت از ایران بوده است و حکیمان و اطبای زیادی از این منطقه پا به عرصه طب گذاشته اند. گستردگی خراسان بزرگ و همسایگی آن با مراکز تمدنی در شرق فلات ایران(هندوستان و چین) و شمال شرق ایران( اسیای میانه، ماوراء النهر و روسیه) و همچنین تمدن های بین النهرین در غرب باعث شده که این ایالت به یکی از کانون های اصلی ارتباطی میان کشورها و تمدن های مختلف در طول تاریخ تبدیل شود. این سرزمین در سده های نخستین اسلامی، پایگاه پدید آمدن فرهنگ و زبان پارسی بوده است. نخستین زنجیره شاهی ایران پس از اسلام را طاهریان خراسانی ساختند و در پی آنان، سامانیان بر پهنه آن گستردند. در سده های بعدی خراسان خاکریز تاخت و تاز ترک ها، ترکمنان و مغول ها قرار گرفت و اندک اندک تضعیف شد و زمینه از هم گسیختگی آن فراهم شد. با این حال شاید بتوان به جرأت گفت طب سنتی ایران از سرزمین خراسان بزرگ بزرگ شده و رشد کرد و به سرزمین های اطراف گسترش یافت. شاهد این مسئله وجود کتب مختلف به جا مانده از متفکرین خراسان بزرگ است. در قرن چهارم قمری اخوینی بخارایی، اولین کتاب جامع طب سنتی ایران به زبان فارسی- هدایه المتعلمین و ابومنصور هروی، اولین کتاب داروسازی سنتی به زبان فارسی یعنی الابنیه عن حقایق الادویه را نگاشتند. حکیم میسری، کهن ترین اثر منظوم در طب به نام دانشنامه را به زبان فارسی نگاشته است. شیخ الرئیس بوعلی سینا، بزرگترین دانشمند جهان اسلام و ایران، صاحب کتاب گرانقدر قانون و ابی صادق نیشابوری ملقب به بقراط ثانی، از پزشکان نامی خراسان هستند. در قرون بعدی به دنبال حمله مغول به ایران دوره ای از افول در علم به وجود آمد و ردپایی از دانشمندان بزرگ و آثار آنها در خراسان بخ چشم نمی خورد. در دوره صفویه که مصادف با قرن دهم هحری است، حکیم یوسفی هروی چندین منظومه در پزشکی نگاشت. یکی دو قرن بعد از میان دانشمندان ایرانی، محمدحسین عقیلی خراسانی، پزشک نامدار و صاحب کتاب های خلاصه الحکمه و مخزن الادویه می توان نام برد.

به هر روی خراسان بزرگ با گنجینه معرفتی گسترده اش می تواند معیار خوبی برای سیر پیشرفت، سبک نوشتاری، توجه پزشکان یک منطقه به بیماری خاص و در نتیجه شیوع بیماری ها در منطقه و حتی آشنایی با گیاهان بومی منطقه با توجه به درمان های حکمای آن منطقه در مقطع زمانی خاص باشد.