ایران، کشوری با محصولات نانی متنوع

نان همواره در نزد ایرانیان از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و در طول تاریخ بخش اعظمی از قوت مردم کشورمان را تشکیل داده است.

ایران، کشوری با محصولات نانی متنوع

حکیم نیوز: در واقع می توان گفت نان از اساسی ترین و ضروری ترین کالاها در سبد مصرفی خانوار‌های ایرانی است که از تنوع بالایی برخوردار است. از میان انواع مختلف نان های ایرانی می توان به نان لواش، بربری، سنگک، تافتون و جو اشاره نمود که از معروف ترین نان های سنتی ایران هستند. همچنین در کنار انواع نان سنتی، نان های فانتزی نیز از سالیان دور در ایران پخت و مصرف می شود که آنان نیز به دو نوع سفید و تیره تقسیم بندی می شوند که در ادامه به معرفی هر یک خواهیم پرداخت:

انواع نان سنتی

لواش

نان لواش یکی از پرمصرف‌ترین انواع نان در کشور ایران است که در رده نان‌ های مسطح قرار می‌گیرد. نانی نازک، با ضخامتی بسیار کم و با طرفدارانی فراوان. این نان که به نام نان تنوری هم شناخته می شود به جهت اینکه دارای  تهیه و دستور پخت ساده ای است، از زمان های بسیار قدیم در منطقه مدیترانه شرقی، ایران و دیگر مناطق زرد پوست نشین به شکل گسترده مورد مصرف قرار می گرفته است. نان لواش به دلیل مدت پخت پایینی که دارد، از ارزش غذایی کمی برخوردار بوده ولی به دلیل ماندگاری بالا، نگهداری آن ساده‌تر از سایر نان ها است. متأسفانه این نان هیچ‌ گونه سبوس و ویتامینی نداشته و برخی پزشکان حتی مصرف آن را بسیار مضر می‌دانند. همچنین به دلیل نمک و نشاسته موجود در نان لواش، متخصصان توصیه به حذف آن از برنامه غذایی کودکان و دانش‌ آموزان می‌کنند.

بربری

نان بربری به دلیل عطر خوشایند و دلپذیری که دارد از محبوبیت خاصی در بین مردم برخوردار است. این نان دارای ارزش غذایی بالایی است به طوریکه در ۱۰۰ گرم آن ۲۶۵ کیلوکالری انرژی وجود دارد. همچنین در این نوع از نان از جوش شیرین استفاده نمی شود که این موضوع نیز بر ارزش غذایی آن می افزاید.  

درباره چرایی انتخاب نام این نان، داستان‌های زیادی مطرح شده ولی براساس معتبرترین روایت نام حقیقیِ بربری، قلاج بوده است. این نان در کشور عثمانی و برای مصرف سربازان ارتش تهیه می شده که در هنگام لشگرکشی ترک‌ های عثمانی، به ایران آمده است. ایرانیان علاوه بر نام این نان، طرز پخت آن را تغییر دادند و با آرد گندم سبوس نگرفته آن را تولید کردند.

تافتون

نان تافتون یکی از پرمصرف‌ ترین انواع نان در کشور ما است که در رده نان‌های مسطح قرار می‌گیرد. همچنین در آرد نان تافتون سبوس کمتری نسبت به نان سنگک وجود دارد. این نان در صورت پخت مناسب، بسیار خوش‌ طعم و معطر می‌شود. نان تافتون معمولاً به دلیل وجود جوش ‌شیرین و نمک زیاد ارزش غذایی پایین‌ تری در مقایسه با سنگک و بربری دارد. همچنین نگهداری نان تافتون از اهمیت بالایی برخوردار است به طوری که در صورت نگهداری خوب از آن‌، میزان ضایعات این نان کاهش چشمگیری خواهد داشت.

سنگک

نان سنگک تنها نانی است که فقط در ایران پخت و مصرف میشود و به همین دلیل به آن نان ملی ایران نیز میگویند.
با توجه به ارزش غذایی بالای نان سنگک، از آن به ‌عنوان نانی مفید و مقوی یاد می‌شود. یکی از دلایل اصلی خواص زیاد نان سنگک در آرد گندم سبوس ‌داری است که برای خمیر آن به کار می ‌برند. این نان سنتی با طعم دلنشین و فواید فراوانش، از طرفداران بی‌شماری برخوردار است. وجود مقدار زیادی از انواع ویتامین‌ها، پروتئین، کلسیم و آهن، تنها بخشی از خواص این نان محسوب می شود. همچنین به دلیل استفاده از فیبر در ترکیبات این نان، هضم آن راحت‌ تر بوده و برای بیماران دیابتی، قلبی و عروقی مفید است.

نان جو

در احادیث و روایات بسیار به مصرف نان جو اشاره شده است. جو از ارزش غذایی بالایی برخوردار است. از این ‌رو نان جو اگر به شکل اصولی و از آرد جوی خالص تهیه شود، از خواص متعدد و شگفت‌ انگیزی برخوردار هست. نان جو به دلیل تأثیر گذاری زیاد سبوس جو بر کاهش قند و چربی خون، ماده غذایی مفیدی برای افراد دیابتی به حساب می آید. همچنین نان جو در صورت پخت استاندارد و کم‌نمک دارای فواید بسیاری می باشد که از این میان می توان به بهبود عملکرد دستگاه گوارش، مبارزه با تشکیل تومور در بدن، کمک به تقویت حافظه، جلوگیری از افزایش وزن، ایجاد آرامش روانی، کاهش کلسترول خون و بهبود کم خونی اشاره کرد.

نان فانتزی

نان فانتزی مشتمل بر نان های باگت، ساندویچی، همبرگر، شیرمال، پیراشکی است. نان‌ های فانتزی را می‌توان به دو گروه نان‌های سفید و تیره تقسیم کرد. نان‌های سفید شامل نان ساندویچی، همبرگر، فرانسوی و نان بربری فانتزی است و نان‌ های تیره شامل نان‌هایی است که با آرد چاودار (جو) و سبوس‌ دار تهیه می‌شود.

باگت

نان باگت یک نوع نان وارداتی هست که از فرانسه به ایران آمده است. نانوایان برای تهیه این نان از آرد سفید فاقد سبوس استفاده می‌کنند و با ‌به کارگیری خمیرترش در ترکیبات این نان باعث ترد شدن و همچنین افزایش کیفیت آن می‌شوند. وجود برخی آنزیم‌ ها در نان باگت ارزش غذایی آن را تا حدی بالا برده است. همچنین در نان‌ باکت از مواد بهبود دهنده حاوی ویتامین C و چربی ‌های مونو و دی ‌گلیسیرید استفاده می‌شود که این مواد، بیات شدن نان را به تأخیر می‌اندازد. به همین خاطر برخلاف این اعتقاد رایج که باید خمیر وسط نان های باگت دور ریخته شود بعضی از کارشناسان بر این باورند که این خمیر فواید به ‌مراتب بیشتری از پوسته نان دارد.

چاودار

گیاه چاودار متعلق به خانواده گندمیان است و آن را به گندم ‌سیاه نیز می‌ شناسند. چاودار منبعی غنی از انواع ویتامین‌های گروه B، فسفر، مواد معدنی و… است. معمولاً برای پخت نان چاودار آردهای گندم و چاودار را با یکدیگر مخلوط می‌کنند. نان کامل چاودار سرشار از مواد مغذّی است و خواص بی‌شماری دارد. همچنین وجود فیبر، منیزیم، کلسیم، سلنیوم، آهن و... باعث شده تا از نان چاودار به ‌عنوان یک نان مفید برای انسان یاد گردد.