بررسی روشی برای ایجاد واحدهای کوچک فرآوردهای طب سنتی

تدارك داروها در اين مراكز از ابتدا فاقد رويه هاي يكسان بوده است. درحاليكه مسئوليت توليد فرآوردهها در برخي سلامتكده ها به عهدة داروسازان سنتي است، داروهاي مراكز ديگر، از ساير شهرها يا حتي كشورهايي مانند هندوستان تأمين مي شود.

بررسی روشی برای ایجاد واحدهای کوچک فرآوردهای طب سنتی

به گزارش خبرگزاری حکیم نیوز؛ فعالین و محققان در حوزه طب ایرانی و سنتی در کشور در سال های اخیر برای ارتقاء جایگاه این حوزه فعالیت های علمی و پژوهشی فراوانی انجام داده اند. خبرگزاری حکیم نیوز قصد دارد تا یافته ها و پژوهش های منتخب را در اختیار مخاطبان خود قرار دهد و منابع در دسترس را معرفی کند.

در این گزارش به بررسی مقاله ای تحت عنوان «ارائه مدل واحدهای کوچک تولید فرآوردههای طب سنتی ایرانی» که توسط سارا باقری، عبدالعی محقق زاده و پرمیس بدر به نگارش درآمد و در مجله طب سنتی و اسلامی ایران در سال دهم شماره سوم به چاپ رسیده خواهیم پرداخت.

در این مقاله آمده است: نخستین سلامتکدههای طب ایرانی به موازات راهاندازی رشته D.Ph طب سنتی، در سال۱۳۸۶ تأسیس شد و با توجه به ضرورت تأمین داروهای تجویزشده و اهمیت امنیت دارویی بیماران، داروخانه های وابسته به سلامتکدهها آغاز بهکار کردند.

تدارک داروها در این مراکز از ابتدا فاقد رویه های یکسان بوده است. درحالیکه مسئولیت تولید فرآوردهها در برخی سلامتکده ها به عهده داروسازان سنتی است، داروهای مراکز دیگر، از سایر شهرها یا حتی کشورهایی مانند هندوستان تأمین می شود.

با توجه به ترویج طب ایرانی و آگاهی روزافزون مردم، پیشبینی افزایش تعداد سلامتکده ها و از سوی دیگر محدودیت تعداد فارغ التحصیلان داروسازی سنتی، برای تأمین گسترده فرآوردههای طب ایرانی باید چاره ای اندیشی.

 مکاتب طب سنتی بر پایه درمان و مدیریت سلامت انفرادی Medicine Personalized استوار است که مفهوم آن، ارائه درمان و تدابیر سلامتی مناسب برای هر بیمار در زمان مناسب و با هزینه مناسب است. در این سیستم درمانی که فرآوردهها بر اساس مزاج و شرایط و نیاز بیمار تهیه می شوند امکان تولید انبوه دارو به حداقل می رسد و چنین داروهایی در مقیاس اندک، صرفاً برای واحدهای تولیدی کوچک مقرون به صرفه خواهد بود.

از سوی دیگر تنوع منابع گیاهی هر منطقه ایران (بیش از ۱۷۰۰ گونه) میتواند مزیت رقابتی تولید فرآورده های دارویی در آن منطقه به شمار رود و هر یک از استانها را به قطب تولیدی فرآوردههای خاص تبدیل کند.

تولید داروهای بیماریهای نادر Drugs Orphan که در سراسر دنیا به دلیل عدم صرفه اقتصادی صنایع بزرگ، به تولیدکنندگان داروهای ترکیبی واگذار می شود از دیگر فرصتهای مراکز کوچک است.

 عوامل از Small-Medium Enterprises (SME) الگوی مهم رشد اقتصادی بسیاری از کشورها مانند BRICS) برزیل، روسیه، هندوستان، چین و کره جنوبی) است.

چنین الگویی بر مبنای واحدهای تولیدی کوچک مقیاس زنجیرهای است که در نهایت ساختار وسیع اقتصادی با سودآوری بالا ایجاد میکند.تعداد کارکنان شرکتهای خرد ۱ الی ۹ نفر، شرکتهای کوچک ۹ الی ۴۹ نفر و شرکتهای متوسط  Medium 49 الی ۲۵۹ نفر تعریف شده است.

  شاخص تولید ناخالص داخلی آمریکا از چنین واحدهایی با تعداد بیش از ۴ میلیون، نزدیک به ۱۸۰۰۰ میلیارد دلار و در برزیل با نزدیک به ۵/۳ میلیون واحد، به بیش از ۳۰۰۰ میلیارد دلار میرسد. سهم بنگاههای کوچک و متوسط ایران از شاخص درآمد ناخالص داخلی تا ۱۳۸۱ حدود ۹ درصد بوده است. تعداد بنگاههای خرد در اکثر کشورها بین ۷۵ الی ۹۰ درصد کل واحدها است که بیش از سه چهارم آنها در بخش خدمات فعال هستند. بهدلیل ظرفیت محدود صنایع، صرفاً ۶ درصد فارغالتحصیلان داروسازی در کارخانجات دارویی مشغول به فعالیت هستند و بیش از ۸۰ درصد ایشان در داروخانه ها.( ۷۸ درصد داروخانه های شهری و ۷ درصد روستایی و بیمارستانی) ایفای نقش می کنند. در این مقاله ابعاد گوناگون یک فرصت شغلی جدید برای داروسازان بر اساس ظرفیت بومی و فرهنگی ایران مورد مطالعه، بحث و بررسی قرار میگیرد. سپس یک طرح قابل اجرا جهت واحدهای تولیدی فرآوردههای طبیعی در قالب شرکتهای خرد یا کوچک که هدف این مقاله است، پیشنهاد خواهد شد.

 مطالعه حاضر پیشنهاد می کند شرکت های خرد و کوچک ساخت فرآوردههای جالینوسی طب ایرانی با ترکیب دانش فنی و نوآوری، قادر به ارائه این دانش در قالب خدمات و محصول مطلوب بیماران هستند و فعالیت آنها موجب تأثیر بر رشد اقتصادی و افزایش تولید ناخالص ملی خواهد شد. واحدهای کوچک ساخت فرآورده های طب سنتی مبتنی بر طب آیورودا در هند موجود است. کاهش ارائه محصولات غیراستاندارد و کنترل نشده توسط افراد ناآگاه از پیامدهای مثبت توجه به فعالیت شرکت های خرد و کوچک است.

مدل پیشنهادی این مقاله بر منابع بومی مناطق و استان های کشور تکیه دارد لذا با رونق شرکت های خرد و کوچک و بهبود نوع ارتباطات شامل زنجیرهای، خوشه ای و شبکه ای میان شرکتها میزان بهره وری، رقابت سالم، ارائه محصولات استاندارد و باکیفیت افزایش خواهد یافت. توجه به این نکته اهمیت دارد که مدل پیشنهادی در تعارض و تقابل با کار صنایع داروسازی نیست زیرا ساخت فرآورده های جالینوسی طب ایرانی از اجزای مدل کسب و کار صنایع بزرگ داروسازی نیست.

 با تأسیس و تقویت شرکتهای خرد و کوچک حوزه ساخت فرآوردههای طبیعی کارآفرینی و اشتغالزایی صورت خواهد گرفت لذا باید با اندیشه ای بر مبنای کارآفرینی متناسب با نیاز جامعه و فارغ التحصیلان در این رابطه سیاستگذاری صورت بگیرد. مقرون به صرفه بودن، رعایت اصول استاندارد ساخت و خط قرمزهای کیفیت و ایمنی از مهمترین کارکردهای این مدل است. شایان ذکر است که ساخت فرآورده های طبیعی جالینوسی طب ایرانی با هدف سلامتی، کیفیت، قابل دسترس و تأمین بودن جهت عموم مردم نیاز به توجه ویژه دارد. در زمینه امکانسنجی صادرات فرآوردههای طبیعی جالینوسی طب ایرانی به سایر کشورها باید مطالعات مناسبی انجام شود.

 تشکیل نهادی همانند آژانس دارویی اروپا فرآیندها و چالش شرکتهای خرد و کوچک، ملزومات قانونی و فرآیندهای اخذ مجوز را تسهیل می کند. پیشنهاد می شود این نهاد گزارش های دورهای از وضعیت شرکت های خرد و کوچک و بازخورد بیماران از محصولات و خدمات این شرکت ها به طور منظم و شفاف منتشر کند.