تاسیس داروخانه‌های گیاهی قانونی که اجرا نشد

مردادماه سال 95 بود که مدیرکل وقت دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت از ایجاد داروخانه های گیاهان دارویی در کشور بر اساس اسناد بالادستی به ویژه سیاست های ابلاغی سلامت از سوی مقام معظم رهبری خبر داد.

تاسیس داروخانه‌های گیاهی قانونی که اجرا نشد

حکیم نیوز: مردادماه سال 95 بود که مدیرکل وقت دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت از ایجاد داروخانه های گیاهان دارویی در کشور بر اساس اسناد بالادستی به ویژه سیاست های ابلاغی سلامت از سوی مقام معظم رهبری خبر داد. به گفته محمود خدادوست در آن زمان، بنا شد تا داروخانه های گیاهی با حضور یک مسئول فنی داروساز که دوره آموزشی کوتاه مدت داروسازی طبیعی را گذرانده اداره شود.

خبر تاسیس داروخانه‌های گیاهی در آن زمان خبری شد پر سروصدا و واکنش‌های زیادی را به دنبال داشت. بسیاری از داروسازان مخالف تاسیس این داروخانه‌ها بودند و علت این امر را وضعیت شغلی نامناسب داروسازان با تاسیس این داروخانه‌ها عنوان می کنند. که مطمئنا این دلیل و استناد به هیچ عنوان پذیرفته و قابل قبول نیست.

با توجه به سیاست‌های کلان سلامت (ابلاغیه مقام معظم رهبری)، برنامه پنجم توسعه (بند "ه" ماده ۳۴ ) و همچنین سند ملی  گیاهان دارویی و طب سنتی که مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی است و دیگر موارد قانونی، وزارت بهداشت مکلف شد که زمینه توسعه فرآورده طبیعی و سنتی را مهیا کند.

وزارت بهداشت و درمان باید زمینه دسترسی به این فرآورده‌ها همچنین ترویج  مصرف آنها و جایگزین شدن آنها را با داروهای شیمیایی بیش از پیش ایجاد می کرد.

اواسط تابستان سال 95 بود که سید حسن هاشمی در حاشیه مراسم ادغام طب سنتی در شبکه بهداشتی- درمانی کشور در پاسخ به پرسشی درباره داروخانه های گیاهی گفته بود: به زودی شاهد تاسیس داروخانه های یاد شده در کشور خواهیم بود. مجوز داروخانه های گیاهی به صورت داروخانه های زنجیره های صادر می شود و این مراکز مستقل از داروخانه های شیمیایی تشکیل می شوند.

وزیر سابق بهداشت در خصوص پوشش بیمه ای داروهای گیاهی اضافه کرده بود: پیشنهاد پوشش بیمه ای داروهای گیاهی به شورای عالی بیمه ارائه شده است اما می دانیم که بیمه ها با مشکلات مالی شدیدی رو به رو هستند و طلبکاران زیادی دارند که امیدواریم در لایحه بودجه سال ۹۶، اعتبار لازم برای پوشش داروهای گیاهی در بودجه بیمه ها دیده شود.

به گفته او، داروخانه های گیاهی به مرور و طی ۲ تا سه دهه در کشور گسترش می یابند و می توانند جایگزین عطاری ها شوند. پوشش داروهای طب سنتی در کتاب ارزش های نسبی خدمات سلامت نیز پیش بینی شده است اما هنوز بیمه ها بودجه ای برای این کار اختصاص نداده اند در حالی که یکی از راه های گسترش طب سنتی، پوشش بیمه ای داروهای گیاهی است. از همین رو فعلا مردم مجبورند داروهای گیاهی را با هزینه آزاد تهیه کنند، امیدواریم در آینده پوشش بیمه ای داروهای طب سنتی رخ دهد اما تا آن زمان با ادغام خدمات طب سنتی در شبکه بهداشتی بخشی از این داروها مورد حمایت وزارت بهداشت قرار می گیرد.

در همان زمان بسیاری از نمایندگان مجلس دهم از این موضوع بشدت استقبال کردند. بطور مثال احمد حمزه نماینده مجلس دهم  تاسیس داروخانه های گیاهی را در کاهش تخلفات عطاری ها، رعایت استانداردها، جلوگیری از خام فروشی گیاهان دارویی و سروسامان دادن به وضعیت طب سنتی موثر دانست و گفت: بهتر است وزارت بهداشت در جهت تاسیس هر چه سریع تر داروخانه های گیاهی درکشور گام بردارد.

یکی از ایراداتی که در آن زمان به این موضوع وارد می کردند این بود که رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرده بود تاسیس این داروخانه‌ها نیاز به ضوابطی دارد و این ضوابط معین نشده، همچنین نگرانی‌ها در این خصوص برای جامعه داروسازان وجود دارد. حتی شنیدن این خبر مبنی بر اینکه مسئول داروخانه‌های گیاهی داروسازان سنتی و عمومی هستند، نتوانست این بحران را به پایان برساند.

نفیسه حسینی یکتا مدیرکل کنونی دفتر طب ایرانی و مکمل که در آن زمان، رئیس انجمن علمی طب سنتی ایران بود در بیانیه‌ای نسبت به تاسیس این داروخانه‌‌ها واکنش نشان داده و گفته بود: «با توجه به اقبال جامعه به استفاده از درمان‌های سنتی و داروهای طبیعی وجود مراکز علمی ارائه خدمات در قالب داروخانه‌های سنتی و طبیعی زیر نظر متخصصین داروسازی سنتی و همچنین داروسازان عمومی دوره‌دیده به‌شدت احساس می‌شود. همچنین وضعیت نابسامان عرضه گیاهان دارویی در شرایط فعلی که بر مسئولین امر پوشیده نیست و بارها توسط متخصصین و دلسوزان تذکر داده شده و بعضاً منجر به آسیب‌های مالی و جانی به افراد جامعه شده است و همچنین لزوم نگاه تخصصی، ساختارمند و ملی به مقوله گیاهان دارویی ایجاب می‌کند مراکز تخصصی عرضه گیاهان دارویی و فرآورده‌های طب سنتی همگام با گسترش این رشته تخصصی فعالیت کنند. »

واقعیت این است که عطاری‌ها در چند سال گذشته رشد قارچ گونه‌ای داشته‌اند. به ویژه در ایام کرونا که اقبال مردم به گیاهان دارویی و داروهای گیاهی نیز افزایش بیش از پیشی داشت. اگر سال‌ها پیش در هر محله و محدوده یک عطاری بود و پیرمرد باتجربه‌ای که به درستی لقب عطار را یدک می‌کشید، آن را اداره می‌کرد این روزها کوچه‌ها و خیابان‌ها و بسیاری از مراکز خرید، یک عطاری دارند که با چسباندن کاغذهای رنگی روی شیشه‌های مغازه، وعده لاغری، ترک اعتیاد، پرپشت شدن مو، درمان ناتوانی جنسی و… را به خریدارانشان می‌دهند. در این عطاری‌ها معمولا کسانی متصدی هستند که تخصص و اطلاعات کافی در این زمینه ندارند. فروشندگان جوان جای پیرمردها و حکیم باشی‌های قدیمی را گرفته اند. و بسته بندی‌های شیک داروهای گیاهی و کوهی محصول وطن جای خودشان را به گیاهان عجیب و غریب هندی و تایوانی و چینی داده اند که متخصصان طب سنتی این رویه را نادرست می‌دانند.