خام فروشی تهدیدی برای طلای سبز

امروزه به رغم فراوانی داروهای شیمیایی، استفاده از گیاهان دارویی در حال افزایش است و تولید و تجارت این گیاهان رقم قابل ملاحظه ای را به خود اختصاص داده است.

خام فروشی تهدیدی برای طلای سبز

به گزارش حکیم نیوز؛ تنوع پوشش گیاهی کشورمان ایران بر کسی پوشیده نیست، داشتن طبیعت بی‌نظیر در تمام فصول آن را به کشور چهار فصل تبدیل کرده است، در کنار همه زیبایی‌های سحرانگیز و دلربای آن وجود گیاهان دارویی در طبیعت باعث شده است ایران یکی از غنی‌ترین کشورها در زمینه گیاهان دارویی باشد، یکی از مهم‌ترین موضوعات در این حوزه کم توجهی به اقتصاد گیاهان دارویی است.

یکی از ظرفیت‌های بالقوه و البته عظیم کشورمان که می‌توان زمینه یک جهش اقتصادی بلند را برای ایران فراهم و به‌تبع آن، منابع سرشار ارزی را نیز نصیب کشورمان کند، "گیاهان دارویی" است؛ ایران یکی از کشورهای منحصر به فرد در زمینه کشت گیاهان دارویی است چرا که تقریباً اکثر گونه‌های گیاهان دارویی دنیا در ایران امکان کشت و تولید دارند.

خام فروشی طلای سبز، یک مانع بزرگ

در حالی که گردش اقتصاد گیاهان دارویی در دنیا باعث شکل‌گیری صنعت داروسازی گیاهی و در کنار آن لوازم آرایشی و بهداشتی شده است و کشورهایی چون هندوستان، چین، آلمان و... با فرآوری گیاهان دارویی و استخراج مواد اولیه و مواد موثره آنها برای پیش‌ساز داروها و مواد آرایشی بهداشتی حرف اول را در جهان می‌زنند متاسفانه در کشور ما خام فروشی این محصولات باعث شده است هنوز بسیاری از گیاهان دارویی ناشناخته باقی بماند.

اگرچه طبیعت ایران روی کمربند خشک و نیمه‌خشک زمین واقع شده اما این طبیعت از قابلیت‌ های بسیار فراوانی برخوردار است. تاکنون ۸ هزار و ۴۲۵ گونه گیاهی در منابع طبیعی ایران شناسایی شده که طبق بررسی علمی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، ۲ هزار و ۳۰۰ گونه از این گیاهان دارای خواص دارویی است ولی هنوز از این ظرفیت، بهره کافی برده نشده و در اغلب موارد به خام فروشی یا فرآوری سنتی (عرق گیری) بسنده شده است.

امروزه به رغم فراوانی داروهای شیمیایی، استفاده از گیاهان دارویی در حال افزایش است و تولید و تجارت این گیاهان رقم قابل ملاحظه ای را به خود اختصاص داده است.

این حجم از تجارت

براساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی سازمان ملل متحد (فائو)، ارزش تجارت جهانی گیاهان دارویی که اکنون در حدود ۱۰۰ میلیارد دلار در سال است، در سال ۲۰۵۰ میلادی به رقم ۵ تریلیون دلار خواهد رسید.

کشور ایران با داشتن ۱۱ اقلیم از ۱۳ اقلیم جهان و دارا بودن تنوع گیاهی بیشتر از قاره اروپا، هم اکنون فقط ۶۰۰میلیون دلار از تجارت جهانی گیاهان دارویی را به خود اختصاص داده است که از این مقدار هم بخش عمده‌ای مربوط به صادرات زعفران به میزان حدود ۴۵۰ میلیون دلار است.

هرچند کارشناسان این حوزه معتقد هستند گیاهان دارویی ظرفیت جایگزینی نفت را دارند، اما به دلیل آماده نبودن بسترهای مناسب اغلب صادرات گیاهان دارویی ما از عرصه های طبیعی به صورت خام و فله ای صورت می گیرد که این کار علاوه بر تخریب طبیعت و از بین بردن ذخایر ژنتیکی، ارزش افزوده چندانی هم ندارد.

از طرف دیگر بخشی از گیاهان دارویی صادراتی ما پس از فرآوری در بسته بندی های مناسب و با قیمت های بسیار بالاتر وارد کشور شده و برخی از ایرانی ها از این محصولات وارداتی استفاده می کنند.

کارشناسان می گویند: ظرفیت مغفول مانده تولید و صادرات گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن در ایران قابل احیا و توسعه است و می‌تواند در افزایش تولید ناخالص داخلی و ملی، ایجاد فرصت‌های شغلی و افزایش صادرات اثربخش باشد. البته صنعت گیاهان دارویی در حوزه‌های تولید، فرآوری و بسته‌بندی و بازاریابی نیازمند سرمایه‌گذاری است که هر یک با چالش‌های خاص خود مواجه هستند.

آمار سازمان‌ بهداشت جهانی گویای این است که بیش از ۷۵ درصد مردم کشورهای در حال توسعه نیازهای اولیه بهداشتی و درمانی خود را با استفاده از گیاهان دارویی و مواد طبیعی مرتفع می‌کنند و در سال‌های اخیر استفاده از داروهای گیاهی و سنتی در کشورهای صنعتی و توسعه‌یافته هم به شکل چشمگیری افزایش یافته است، ازاین‌رو با نگاه آینده‌پژوهی و برنامه‌ریزی برای استفاده از فرصت‌های اقتصادی و تولیدی آتی و بازار روبه توسعه گیاهان دارویی، توسعه صنایع فرآوری گیاهان دارویی باید مورد توجه خاص قرار گیرد.

بر اساس آمار رسمی وزارت جهادکشاورزی، سطح زیرکشت گیاهان دارویی ۱۵۶ هزار و ۳۳۹ هکتار و مجموع تولید آنها ۱۷۳ هزار و ۶۰۵ تن بوده است.در این زمینه تخمین زده می‌شود، حدود ۳۵۰۰ تن از محصولات جنگلی و مرتعی در زمره گیاهان دارویی قرار داشته و به شکل وحشی و خودرو سالانه در ایران تولید می‌شود.

ناگفته نماند حجم تجارت گیاهان دارویی در جهان در سال ۱۹۹۶ حدود ۶۰ میلیارد دلار بوده که در سال ۲۰۱۰ به ۱۰۰ میلیارد دلار رسیده و بانک جهانی پیش‌بینی کرده که این رقم در سال ۲۰۵۰ به ۵۰۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید.

کشورهای چین، هند، آمریکا و آلمان بازیگران اصلی تولید و تجارت گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن در جهان هستند. این کشورها نه‌تنها در تولید گیاهان دارویی بلکه در صادرات و هم‌زمان در واردات آن جزو کشورهای نخست جهان هستند.