ری، شهری کهن به قدمت تاریخ

شهر ری، از کهن ‌ترین شهرهای ایران و از شهرهای استان تهران است. تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام آریایی می ‌رسد و اکنون پاسدار بارگاه ملکوتی عبدالعظیم حسنی (ع) است که به محبوب‌ترین مقصد گردشگری مذهبی این شهر تبدیل شده است.

ری، شهری کهن به قدمت تاریخ

به گزارش حکیم نیوز: شهر ری بر اساس تحقیقات و پژوهش ‌های انجام شده توسط باستان ‌شناسان، به عنوان یکی از بزرگ ‌ترین منزلگاه‌ های بشری معرفی شده است. جالب است بدانید که در دوران کهن و به زبان یونانی از ری به نام‌ های مختلفی همچون «راگو»، «راگا» و در زبان ‌های ارمنی به «ری» و نیز در کتیبه‌ ای که از بیستون برجای ‌مانده است به «راگا» شهرت داشته است.

بنابراین پرواضح است که در این شهر تاریخی و کهن، آثار ارزشمند باستانی، تاریخی و اسلامی متعددی وجود داشته باشد که بتوان از آن به عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری در کشور نام برد. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی می ‌نامند. ری در دوره‌ ای پایتخت ایران بوده‌ است. این شهر در طول تاریخ به نام مختلفی خوانده می ‌شده، راکس (رکس) ، راگز، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام‌البلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نام هایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌ شده. بنابرآنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شده‌است. تاریخ سکونت در این شهر به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد برمی‌ گردد.

در سال‌ های ۲۵۴ تا ۲۵۵ هجری قمری، پیکر مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، در خارج از باروی شهرستان ری و در باغی به خاک سپرده شد. هر چند که از اولین بنای ساخته شده بر قبر ایشان، اطلاعات دقیق و مستندی در دست نیست، اما به نظر می ‌رسد که مدتی پس از خاکسپاری و دفن حضرت عبدالعظیم در باغ شخصی به نام «عبدالجبار رازی» در قرن سوم هجری قمری و به دستور «محمد بن زید داعی علوی» بنایی بسیار ساده روی قبر مطهر ایشان ساخته شد.

کهن ‌ترین اثر کشف شده در حرم مطهر عبدالعظیم حسنی (ع)، سردر آجری است که در درگاه اصلی حرم قرار دارد که روی آن نام بانی سردر «مجدالملک قمی براوستانی» از وزیران «برکیارق سلجوقی» در قرن پنجم هجری قمری نوشته شده است. همچنین در سمت چپ درگاه مذکور، کتیبه ‌ای قرار دارد که به بازسازی و تعمیر بنای بقعه، در نیمه‌ دوم قرن دوم هجری قمری و به همت «محمدبن زید داعی علوی» اشاره شده است. در برخی از کتب تاریخی نیز در مورد تعمیر و بازسازی حرم عبدالعظیم (ع) در قرن چهارم هجری قمری و در زمان «عضدالدوله دیلمی» سخنانی ثبت شده است.

بنابراین کاملا بدیهی است که مراحل تکمیل و توسعه بارگاه حضرت عبدالعظیم (ع)، در ادوار مختلف انجام شده است تا در عصر حاضر، شاهد مکانی روحانی و مملو از آثار و زیبایی‌ های معماری سده ‌های مختلف باشیم. با توجه به معماری و تزئینات باقی‌ مانده از قرون گذشته در حرم مطهر، به نظر می‌ رسد که بقعه مبارکه‌ عبدالعظیم حسنی (ع) در دوران تیموریان با ساخت و بازسازی ‌هایی مواجه شده است.

حکمرانان صفوی نیز اقدامات قابل توجهی جهت توسعه، ایجاد و بازسازی آستانه‌ مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) انجام داده که می ‌توان به ساخت ایوان اصلی آستان در اواسط قرن ۱۰ هجری قمری اشاره کرد. پادشاهان دیگر صفوی نیز رویه‌ توسعه‌ و بازسازی حرم را ادامه داده و به ثبت آثار و ساخت بناهایی در پیرامون حرم پرداختند.

امروزه آثار و بناهایی از زمان تیموریان، قاجاریان و صفویان در حرم عبدالعظیم حسنی (ع) کشف و برجای‌ مانده است.

در عهد قاجاریان نیز پس از انتخاب تهران به عنوان پایتخت کشور و نزدیکی شهرستان ری به پایتخت، بارگاه عبدالعظیم حسنی (ع) نیز مورد توجه مسئولان آن زمان قرار گرفت و ساخت‌ و سازهای متعددی در آن انجام شد که اکثر عمارات و بناهای متعلق به حرم عبدالعظیم (ع) و امامزاده حمزه (ع) که در نزدیکی بقعه‌ مطهر عبدالعظیم حسنی (ع) دفن شده ‌اند، مربوط به آن ایام است.

از جمله قسمت‌ های ساخته شده در بارگاه عبدالعظیم حسنی (ع)، می ‌توان به ساخت ضریح نقره‌ ای حرم (ضریح حرم در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار احداث شده است)، ایجاد صحن تازه، غرفه ‌‌ها و ایوان‌ های پیرامون صحن تازه، کفشداری‌های قرار گرفته در طرفین ایوان آینه، ایوان آینه، بنای «مدرسه‌ امین‌السلطان» که در بخش شمال شرقی صحن قرار دارد، باغ جیران که در قسمت غربی حرم مطهر ساخته شده است، باغ توتی که در بخش غربی صحن بزرگ ایجاد شده است، بقعه‌‌ و گنبد امامزاده طاهر (ع) که در ضلع شرقی حرم قرار دارد، (آرامگاه امامزاده طاهر (ع) در زمان حکومت ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، به فرمان ضل‌السلطان و به تلاش و همت رضا قلی خان سراج الملک ساخته شده است)، اشاره کرد.

همچنین آینه ‌کاری و ساخت ضریح نقره مقبره امامزاده حمزه (ع) نیز در دوران حکومت قاجاریان صورت گرفته است. البته به نظر می ‌رسد که بنای اولیه‌ این آرامگاه مطهر که در بخش جنوب غربی حرم عبدالعظیم حسنی (ع) قرار دارد و متشکل از قسمت‌های مختلفی همچون حرم، مسجد بالاسر و ایوان بزرگ شرقی است، در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی ایجاد شده است.

حرم مطهر امامزاده عبدالعظیم حسنی (ع) که در بین عموم به شاه عبدالعظیم شهرت یافته است، با گذشت قرون مختلف و سپری کردن روزهای تلخ و شیرین تاریخ، امروزه با گسترش و وسعت قابل توجهی در امر ساخت ‌و ساز نسبت به بنای اولیه، میزبان صمیمی و محفل دوست ‌داشتنی و مامنی گرم برای دوستداران و دلباختگان اهل بیت (ع) از سراسر ایران و جهان است. مکانی که از جمله اماکن تاریخی، متبرکه و با ارزش ایرن و تهران است که می‌ تواند به عنوان یکی از مقاصد گردشگری مذهبی در کشور و استان تهران در نظر گرفته شده و به مسلمانان دیگر کشورها نیز معرفی شود.

در مجموع نگاه به حرم و تأثیر معنوی این اماکن متبرک بر اعطای حال خوب انسان یکی از مهمترین مؤلفه های سلامتی روح و به تبع آن سلامتی جسم است و از این نظر در این روزگار دلهره و اضطراب، وجود ملجأ نورانی حضرت عبدالعظیم در ری برای اهالی تهران غنیمتی است که قدر آن را باید داشت.