رئیس مرکز نجوم و علوم نوین حضرت عبدالعظیم:

عبدالعظيم حسنى یک راوی كثيرالروايه است

عبدالعظيم حسنى یک راوی كثيرالروايه است

حکیم نیوز:نجوم از آن دست از دانش هایی است که در طول تاریخ در مرکز توجه ایرانی ها قرار داشته، مرکز نجوم و آسمان نمای آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی از آن دست از مجموعه هاست که با پیش زمینه تمدنی قوی در حوزه ستاره شناسی و دانش های دیگر نظیر طب سنتی گام های مؤثری برداشته است، برای آشنایی با ابعاد شخصیتی حضرت عبدالعظیم حسنی و فعالیت های این مرکز در آستانه میلاد آن حضرت به سراغ حجت الاسلام محمد تقدیری رئیس ستاد استهلال استان تهران و رئیس مرکز نجوم و علوم نوین این آستان رفته و با او به گفتگو نشستیم:

حضرت عبدالعظیم حسنی به عنوان یک عالم و شخصیت برجسته علمی بودند، لطفا از سیره عملی حضرت برای ما بگویید؟

حضرت عبدالعظیم (ع) هم دارای شخصیت علمی بود و هم در سیره عملی و سبک زندگی، به پیروی از اجداد خود که از نسل امام حسن مجتبی بودند دارای اخلاق نیکو و منش مردمی و همچون جدشان با کرامت وسخاوت وحامی محرومان بوده است چنانکه مردم بواسطه این روش ایشان، لقب «السیدالکریم »را به آن حضرت داده بودند، وحتی در شهرری نیز چه در دوران ناشناخته بودن وچه بعد از آشکارشدن جایگاهشان پناه و ملجا مردم محروم و بی پناه بود .

در سخن پیرامون شخصیت علمی یک فرد مواردی مثل علم آموزی و درس و کسب علم، اساتید، آثار علمی، توصیه ها و سفارش بزرگان نسبت به رجوع به ایشان باید مورد توجه قرار گیرد.

بر این اساس آن حضرت در محضر کدامیک از امامان معصوم کسب علم کرده اند؟

حضرت عبدالعظیم(ع) در زمان امام کاظم (ع) بدنیا آمدند و حدود 10 سال زمان ایشان را درک کردند در مجموع تا زمان امام عسگری(ع) 79 سال عمر کرد و در این مدت زمان، پنج امام معصوم را درک کردند ولی از محضر  حضرات معصومین  امام رضا (ع) ، امام جواد (ع) و امام هادی (عل) استفاده علمی نمودند که دو مورد آخر قطعی است پس مدت عمر خود را در کسب علم و دانش صرف کردند علاوه براساتیدی که از ائمه نامبرده شد ایشان  مشایخ روایی داشته اند که تعداد  32 نفر بوده اند، هشام بن حکم ، ابن ابی عمیر ، علی بن جعفر ، حسن بن محبوب از مشایخ ایشان بوده اند .

در زمانی که مکاتب مختلف مردم را به سوی خود فرامی خواندند حضرت  عبدالعظيم(ع) پاى سخن امام مى نشيند و علوم خود را از  امام فرا مى گيرد و شخصيت خويش را بر پايه سخن امام مى سازد و به هنگام تبليغ تلاش مى كند تا مردم را بر پايه روايات تربيت كند. عبدالعظيم حسنى گذشته از اينكه راوى است، كثيرالروايه نيز هست.

کثیر الروایه به چه معناست؟

عبدالعظيم حسنى گذشته از اينكه راوى است، ،كثيرالروايه نيز هست در روايتى از امام صادق(ع) مى خوانيم: منزلت شيعيان ما را به اندازه آنچه از روايات ما مى دانند بشناسيد؛ چرا كه ما شيعه فقيه را فقيه نمى دانيم تا آنكه محدث باشد (فرشتگان با او سخن گويند). از امام سؤال شد: آيا مؤمن هم محدّث مى شود؟ حضرت فرمود: مؤمن، مفهّم است و مفهّم همان محدّث است ). حدود 15 نفر از ایشان روایت کرده اند و تقریباً 188 روایت توسط ایشان روایت شده است .

از آثار علمی امام و جایگاه روایی ایشان در نزد سایر ائمه برای ما بگویید؟

از ایشان دو کتاب نام برده شده است؛ مرحوم نجاشی ( در کتاب رجال ) خطب امیرالمومنین(ع) و -شاید سید رضی از این کتاب در تدوین نهج البلاغه استفاده کرده باشد - صاحب بن عباد هم در احوالات حضرت عبدالعظیم(ع) « کتاب یوم و لیله » را آورده است. البته برای تقویت و اثبات مقام علمی یک فرد توصیه های اساتید و بزرگان آن عصر نقش مهمی دارند که در زمان اخیر اجازه اجتهاد  تقریباً به این معنی است. در ارزشمندى راوى فهيم همين بس كه امام، ديگران را به وى ارجاع مى دهد و توصيه مى كند تا از او فرا گيرند و بياموزند. حضرت عبدالعظيم حسنى(ع) از اين دست راويان بزرگ است. صاحب بن عباد می گوید : حماد بن رازی در سامرّا محضر امام هادی(ع) رسیدند پس از پاسخ امام فرمودند : یا اباحماد : اذا اشکل علیک شیٌ من امر دینک بناحیتک فسَل عن عبدالعظیم بن عبدالله الحسنی و اقرائه منّی السلام . ین توصیه نشان می دهد عبدالعظیم(ع) مجتهدی توانمند بود و می توانسته در منطقه دور با کمک اصول و قواعد اهل بیت دیدگاههای اسلام ناب را استخراج کند. یا از امام حسن عسگری (ع) نقل شده است: اگر عبدالعظیم(ع) نبود می گفتم حسن بن زید از خود فرزندی نداشته است. پس ایشان صرفاً یک راوی نبوده بلکه مجتهد هم بوده است. امام هادی (ع) همیشه ایشان را با کنیه ابالقاسم خطاب می کردند. در عرب کنیه برای تعظیم و تکریم وضع شده است.

مجموعه آستان مقدس سیدالکریم با فعالیت های مختلف اعتقادی و علمی، به نوعی احیاگر مکتب علمی و عملی این شخصیت برجسته جهان اسلام است، مرکز نجوم این مجموعه که تحت مدیریت شماست از چه سالی و با چه انگیزه هایی شکل گرفت؟         

در خصوص مرکز نجوم باید بگویم که، تاسیس مرکزی با این کارکرد در کنار یک مکان مذهبی و مقدس معمولا مورد پرسش وکنجکاوی مراجعین قرار می گیرد که پاسخ آن با مراجعه به تاریخچه اماکن مقدس و مذهبی به دست می آید چرا که وجود مراکز علمی مانند کتابخانه ها و رصد خانه ها و درمانگاه و بیمارستانها و حوزه های علمیه در جوار حرمها سابقه داشته وخدماتی را به زائرین ارائه می دادند؛ همچنین شخصیت هایی چون شیخ بهایی و خواجه نصیر الدین طوسی و...با روحیه ذوالفنون بودن و جامع نگر بودن، خود به تجمیع وگسترش علوم و هم نشینی علم ودین کمک نموده اند. مرکز نجوم  و علوم نوین در ۲۲ شهریور ۱۳۷۸ افتتاح شد و همراه مدیر مرکز  سه بخش آموزش، پژوهش، آسمان نما و خانه علم فعالیت دارد . همچنین در کنار ساختارمدیریتی جمع فرهیخته ای متشکل از اساتید نجومی کشور در قالب شورای علمی مرکز (حجت الاسلام والمسلمین موحدنژاد، استاد صیاد، استاد قاضی میرسعید) بر برنامه ها و طرحها نظارت داشته و علاوه بر اصلاح به ارتقاء آن کمک می کنند. این مرکز از امکانات و تجهیزات مناسبی برخوردار است که بخشی از آن شامل بزرگترین تلسکوپ شکستی  18 سانتی سلسترون مجهز به سیستم ردیاب، رصدخانه عهد قدیم برخوردار از دستگاههای رصدی عهد قدیم ازجمله ربع جداری و ذات الشعبتین، کره سماوی برگرفته از کره ساخته شده توسط عبدالرحمان صوفی رازی در قرن سوم ه.ق، کتابخانه تخصصی نجوم دارای حدود 4000عنوان کتاب تخصصی، آسمان نما دیجیتال، تماشاگه تقویم، تماشاگه طبیعی ری که گیاهان و جانوران و سنگهای محیط طبیعی ری را به نمایش گذاشته است

مرکز نجوم در حوزه آموزش چه اقداماتی را به منصه ظهور رسانده است؟

اولین وظیفه  هر مرکز علمی، برگزاری کلاسهای آموزشی و ترویج و تربیت محتوی مرتبط با آن علم است، از سال 1379، مرکز نجوم و علوم نوین آستان مقدس حضرت عبدالعظیم (ع) برای اولین بار در کشور اقدام به برگزاری کلاسهای ترمیک منظم در زمینه نجوم نمود  و با دعوت از اساتیدی همچون مهندس احمد دالکی ( پدر نجوم آماتوری ایران )، مهندس محمدرضا صیاد ( پدر تقویم و رویت هلال ماه ایران ) و ... این کلاسها را از لحاظ علمی متمایز و پربار کرد.

به جرأت می‌توان گفت اکثر مدرسین نجوم آماتوری در کشور از دانش آموختگان این مرکز هستند در حال حاضر با بهره‌گیری از کارشناسان مرکز نجوم در زمینه های اخترفیزیک، نجوم کروی، نجوم رصدی، نجوم در قرآن، نجوم محاسباتی و نجوم ماورا کیهان شناسی، عکاسی نجومی ومبانی ستاره شناسی ،آموزش اسطرلاب ، مکانیک سماوی ، ،تقویم، رویت هلال ، طب سنتی – اسلامی کلاسهای مستمر و فصلی را برگزار می‌نماید. کلاسهای نجوم کودکان از سال 1390برای کودکان در بازه سنی 7 تا 12 سال آغاز گردید که بعدها نیز کلاسهای الکترونیک، ساخت رادیو، رباتیک، زیست شناسی نیز به این کلاسها اضافه شد.

فعالیت های پژوهشی و تولید علم مرکز نجوم به چه ترتیب است؟

بخش پژوهش در زمینه های مختلف فعالیت می کند فعالیت می نماید مرکز نجوم از سال 1387 در راستای ارتقای فرهنگ عمومی و بالابردن سطح علمی جامعه و تبادل نظر میان صاحب نظران در جهت شناخت، ترویج ومعرفی هر چه بیشتر زمینه های تحقیق در نجوم و اخترفیزیک و زمینه سازی برای بازآفرینی تمدن اسلامی درعصر حاضر همایش های ملی در زمینه های مختلف را برگزار می‌کند و  با تعریف جایزه ای با عنوان جایزه علمی – ترویجی حضرت عبدالعظیم(ع) و اهداء آن به یکی از دانشوران و محققان وظیفه تجلیل از پژوهشگران و فعالان این حوزه را فراهم می‌آورد.اکنون 12 همایش ازاین دست برگزار شده است

مرکز نجوم و علوم نوین آستان مقدس حضرت عبدالعظیم (ع)در راستای ترویج علم نجوم و آشنایی عموم علی الخصوص جوانان با داده های علمی جدید و گردهمایی اندیشوران وعلاقه مندان عرصه نجوم سخنرانی هایی را در هر فصل برگزار می‌نمایدکه از سال 1379 تا کنون قریب به یکصد و پنجاه نشست در زمینه های مختلف در مرکز نجوم برگزار شده است. برگزاری نشست علمی، برگزاری کارگاه های آموزشی ویژه علاقمندان نجوم و... نیز بخش دیگری از فعالیت های ما در این مجموعه است.

در حوزه استهلال با توجه به رسالت های مرکز نجوم آستان چه توفیقات حاصل شده است؟

مرکز نجوم و علوم نوین با استعانت از رصدگران خبره تقویم  و استهلال اقدام به برگزاری اولین کارگاه  های آموزشی و رصدی در زمینه استخراج تقویم و رویت هلال نموده و دانش پژوهان زیادی از اقصی نقاط کشور در این کارگاه ها و کلاسها شرکت کرده اند .این فعالیت ها موجب شد که ستاد استهلال کشوری که زیر نظر دفترمقام معظم رهبری است و در شهرستانها با مسئویت امام جمعه تشکیل می شود در تهران طی حکمی از طرف حجت الاسلام والمسلمین مروی مسوول وقت ستاد استهلال کشورا ین مسئولیت به بنده به عنوان مدیر مرکز نجوم واگذار گردد .این مرکز ابتدا به عنوان ستاد استهلال استان تهران و ۱۸ استان غرب کشور ماموریت تجهیز و آموزش کانون های رصدی این استان ها را برعهده داشت و ستادهای استانی شهرستانهای ضمن آموزش در این مرکز خود به عنوان کانونهایی مستقل تحت نظارت ستاد استهلال مرکزی شروع به فعالیت نمودند ونیروهای بومی به عنوان معین ستاد استهلال به فعالیت پرداختند.

آموزش رویتگران طلبه و بسیج که از پتانسیل قابل توجهی در این مورد بودند نیز از جمله اقدامات مرکز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم علیه السلام محسوب می‌شود.

ستاد استهلال استان تهران با داشتن رصدگرانی مجرب  از کارآمدترین ستادهای استهلال کشور محسوب می شود.  همچنین مرکز در جهت ترویج علم نجوم و آشنایی مردم با پدیده های آسمانی و عظمت آفرینش اقدام به برگزاری رصدهای عمومی در صحن های آستان مقدس، رصدخانه و اماکن مذهبی و عمومی می‌نماید .هم اکنون هرماه قمری با مدیریت این مرکز ،رصدگران استان تهران اقدام به رصد در پایگاهها ورصد گاههای استان تهران نموده ونتایج به ستاد مرکزی که اخیرا دارای سامانه منظمی گردیده، اطلاع رسانی می نمایند .

از دیگر فعالیت های این مرکز برای مخاطبان حکیم نیوز بگویید؟

در راستای پشتیبانی از تقویم هجری قمری و با توجه به اینکه قبله یابی یکی از شاخه های این حوزه محسوب می شود مرکز ما اقدام به تعیین و تصحیح قبله مساجد نموده و با همکاری با امور مساجد استان تهران،  تعیین قبله مساجد قبل از ساخت یا تجدید بنای آن در دستور کار مرکز نجوم قرار دارد.وتاکنون بیش از دهها قبله مساجد در تهران تعیین گردیده است .واین امر در برخی مساجد موجب از بین رفتن اختلاف وتفرقه بین مومنین گردیده است همچنین از آنجا که از جمله شاخص های پژوهشی و آموزشی یک مجموعه علمی ، میزان مقالات و نشریات آن است  مرکز نجوم با پژوهش و تحقیق در زمینه های مختلف نجوم و اخترفیزیک و رشته‌های بین رشته ای اقدام به تألیف و چاپ کتابهای ارزنده ای درزمینه های مختلف نجوم نموده است که از آن جمله تصحیح کتاب اوکرمانالئوس، گذر سیاره زهره، اختر شیمی، اختر زیست، حلول هلال و... را می توان نام برد، برگزاری نمایشگاه های فصلی، سالانه و مناسبتی ویژه علاقمندان به نجوم، حضور در کنفرانس رصدخانه های ایران و ایجاد زمینه و علاقه برای نخبگان و همچنین نوجوانان و جوانان در قالب اردوهای دانش آموزی و دانشجویی نیز از جمله کارهای ما در مرکز نجوم است. این مرکز از طریق سایت خود به نشانی www.nojoom.abdulazim.com در خدمت و پاسخگوی مخاطبان است.

فعالیت های مرکز در حوزه ترویج سبک زندگی و تمدن اسلامی در چه حوزه ها و چه زمینه هایی متمرکز است؟

مرکز نجوم باتوجه به اهداف ترسیم شده برای خدمت به علم وفرهنگ و ریل گذاری برای فعالیتهای نسل جوان به سوی تمدن اسلامی علاوه برترویج علم نجوم و فعالیتهای رصدی واستهلال اقدام به فعالیت در زمینه طب سنتی نمود.

برگزاری اولین دوره کلاسهای آموزشی طب سنتی ایرانی در مرکز نجوم و علوم نوین آستان مقدس حضرت عبدالعظیم  (ع) درزمستان1389 زیرنظرحجت الاسلام والمسلمین آقای دکتراحمدعلی آقارفیعی جراح عمومی و مدرس طب سنتی (بنیانگذارموسسه احیای طب اسلامی ) بامحوریت آشنایی باطب سنتی، مزاجها ومسهل های آن، بهداشت کاربردی، گیاهان دارویی ، بهداشت خانواده برگزارگردید.د رمجموع ازسال 89 تا 91 شش دوره کلاس آموزشی درزمینه طب سنتی ایرانی برگزارگردیدکه درحدود 600 نفرازآموزشهای ایشان بهره گرفتند.با توجه به اقبال عمومی به این رشته و اینکه هدف مرکز از برگزاری این دوره ها صرفاً  حفظ الصحه ( آموزش سبک زندگی سالم ) است، نه آموزش درمان به دانش پژوهان، این کلاسها متمایز و حائز اهمیت است.مباحثی که در طی 26 جلسه در این کلاس تدریس می‌شود شامل مزاج شناسی، تغذیه سالم، هفت اصل ضروری برای سلامتی، رساله ذهبیه امام رضا(ع)، آشنایی با داروهای خانگی و پیشگیری از بیماریها است.از سال 1388 تا کنون، قریب به 1500 نفر از استانهای تهران، لرستان، خراسان رضوی، قم، اصفهان، مازندران، گیلان و سمنان تحت آموزش قرار گرفته اند که خود گویای موفقیت این کلاسها در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) است.

به عنوان سؤال آخر آیا حرکت تازه ای در زمینه آموزش های طب سنتی در طی این دوره ها اعمال شد و درحال حاضر کلاس های طب سنتی به چه شکل برگزار می شود؟

ازبهار1392 باتغییر سیاست آموزشی مرکزنجوم وعلوم نوین آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع) درزمینه بهره گیری ازاساتید دانشگاهی طب سنتی ایرانی در زمینه آموزش، باهمکاری دکترسیدسعیداسماعیلی (رییس گروه طب سنتی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه شاهد)، دکتررضامنتظر(پزشک طب سنتی بیمارستانهای نیروهای مسلح ومدرس دانشگاه)، دکترسیدمحمدسیادتی(استادطب سنتی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله )روال جدیدی رادرزمینه آموزش طب سنتی  ایرانی برگزید. ازبهار1392 تا تابستان 1397 بالغ برشانزده دوره توسط اساتید مذکور برگزارگردیدکه درحدود1400 نفردراین کلاسها آمورش دیدند. مباحثی که دراین دوره ها تدریس می شد. از بهار 1398با رویکرد مرکزنجوم وعلوم نوین مبنی براستفاده از پژوهشگران جوان حوزه طب سنتی  ایرانی با دعوت ازدکترمحسن کشاورز(مدرس وپزشک طب سنتی) ، دکترمحمدملک پور(مدرس وپزشک طب سنتی)  واستادیوسف اصغری (پژوهشگرومدرس طب سنتی) باتدریس کتاب «قانونچه فی الطب» اثر محمود بن محمد چغمینی خوارزمی ، مزاج شناسی وگیاهان دارویی فصل نوینی را در زمینه آموزش طب سنتی ایرانی آغازکرد که درحدود 200 نفر ازعلاقمندان ازمباحث این اساتید بهره گرفتند درمجموع درحدود 2200 نفراززمستان 1389 تاکنون ازکلاسهای آموزش مرکزنجوم درزمینه طب سنتی ایرانی بهره گرفتند. کلاسهای آموزشی مرکزنجوم تابهار99 نیز به صورت مستمرادامه داشت و باشیوع ویروس کرونا بتدریج ازکلاسهای حضوری به کلاسهای مجازی در حال تغییراست .