مزاج زاییده اقلیم است

فارابی دانشمند ایرانی در فلسفۀ مشاء اختلاف اخلاق ها را در نتیجۀ اختلاف آب و هوا می داند و می گوید مردم در هر منطقه  که زندگی می کنند تحت تأثیر وضع آب و هوا، زمین، عوامل جغرافیایی و اوضاع اقلیمی آن می باشند.

مزاج زاییده اقلیم است

حکیم نیوز:  موقعیت های مکانی و مناطق مختلف جغرافیایی، مزاج‌های خاص خود را دارا است. مزاج مکان ها، تاثیرات فراوانی برمزاج افراد می‌گذارند. بنابراین باید در هر موقعیت و در هر مکانی، استفاده غذاها و داروها و…. مزاج آن مکان را در نظر گرفت.

مزاج زاییدۀ اقلیم است، شخصیت زاییدۀ مزاج و اخلاق و رفتار زاییدۀ شخصیت است. ویژگی های کالبدی معماری از دو سوی، هم زاییدۀ اقلیم و هم زاییدۀ رفتاراست. اثبات رابطۀ بین اقلیم و رفتار، نشان از همبستگی مبانی انسانی و محیطی شکل دهنده به معماری و شهرسازی خواهد بود.

فارابی دانشمند ایرانی در فلسفۀ مشاء اختلاف اخلاق ها را در نتیجۀ اختلاف آب و هوا می داند و می گوید مردم در هرمنطقه  که زندگی می کنند تحت تأثیر وضع آب و هوا، زمین، عوامل جغرافیایی و اوضاع اقلیمی آن است.

تبیین موضوع تأثیر اقلیم بر رفتار و اخلاق در کتب او اینطور آمده است. وی معتقد است که روح دارای مزاج خاصی است که براساس اختلافی که در آن حادث می گردد متغییر می شود و حامل قوای مختلف می گردد. او این روح را از قلب می داند، به از این رو اولین عضوی که روح به آن تعلق می گیرد قلب است و از طریق قلب سایر اعضا تدبیر می گردد .

عقیدۀ او تغییر حالت روح و نفس با تغییر حالات جسمانی نسبت دارد. شیخ بر آن است که احوال نفسانی تأثیر مستقیم بربدن دارد. اما، اینکه چگونه نفس مجرد با ماده ارتباط برقرار می کند از منظر وی به واسطۀ جسم لطیفی به نام روح بخاری نخستین مرکب سواری قوای نفسانی بدن، جسم لطیف است.

ابن سینا فیلسوف و طبیب ایرانی نیز در این مورد عقیده ای نسبتا مشابه با اخوان الصفا دارد، چراکه ایشان نیز همان گونه که از تأثیر عواملی مانند پستی و بلندی محیط زیست، مجاورت آن با کوهساران یا دریا و تأثير عوامل جغرافيايي بر اخلاق کیفیت خاک و... بر حالات بدن سخن گفته است.

وی برای هر منطقه ویژگی اخلاقی خاصی را در کتاب « قانون در طب» ذکر کرده است. وی برآن است که ساکنان مناطق گرمسیری بزدل و ترسو هستند و بیشتر از سایر مردم نرمش تن دارند، دلیل این امر را تبخیر بیش از حد آنجا می داند که منجربه تحلیل رفتن روح آنان شده است و ساکنان مناطق سردسیر و مرتفع را نسبت به مناطق گرمسیر نیرومندتر معرفی می کند. همچنین می گوید مناطق خشک و سنگلاخ های لخت برای ساکنان خود خشک مزاجی و بداخلاقی، خودخواهی، لجبازی و کم خوابی را به ارمغان می آورد.

با توجه به مطالب مطرح شده در کتب حکما و این نکته که مزاج شناسی جغرافیایی و اقلیمی در طب سنتی ایران دارای اهمیت ویژه ای است.  بنابراین شایسته است، که هر فرد تأثير عوامل جغرافيايي و محیطی را بر اخلاق جامعه ای که می خواهد زندگی کند، آگاهی خود را نسبت به محیط افزایش دهده و در اموری همچون تأسیس شهرهای جدید، معماری شهرها، سبک زندگی و... نکات مربوطه را مد نظر قرار دهد.

زهرا سلیمانی