پرونده ویژه:

چرا فرش دستبافت ایرانی

جهان، ایران را با فرش دستبافت آن و فرش دستبافت را با ایران می‌شناسد. فرش ایرانی به دلایلی نظیر کیفیت و مرغوبیت، توانایی تولید نقش های اصیل و همچنین طرح هایی که متناسب با اقلیم های گوناگون است از محبوبیت بالایی در بین علاقمندان به هنر ایرانی برخوردار است.

چرا فرش دستبافت ایرانی

حکیم نیوز: در جهان معمولا هر ملتی با  کالا و متاعی خاص شناخته می شود. آن کالا در واقع به نمادی برای معرفی فرهنگ و هنر و.... آن کشور تبدیل می گردد؛ فرش دستباف نماد ملت ایران در بین اقوام مختلف است. جهان، ایران را با فرش دستباف آن و فرش دستباف را با ایران می‌شناسد. فرش ایرانی به دلایلی نظیر کیفیت و مرغوبیت، توانایی تولید نقش های اصیل و همچنین طرح هایی که متناسب با اقلیم های گوناگون است از محبوبیت بالایی در بین علاقمندان به هنر ایرانی برخوردار است. این صنایع دستی به دلیل، عدم آسیب به محیط زیست و انسان و... یکی از مشهورترین و مقبولترین زیرانداز در دنیاست.

1- توانایی تولید نقش های اصیل

نگاره های فرش دستباف ایرانی از فاخرترین هنرهای این مرز و بوم به شمار می آید و متضمن هویت بخشی به ارکان تمدن ایرانی محسوب می شود. یکی از ویژگی های فرش ایرانی نظامند بودن طرح و نقش های آن در همه ابعاد است. باورها، عناصر طبیعی، فرهنگ های متنوع و از همه مهمتر نماد و نشانه هایی که با عنصر خیال آمیخته شده است از اجزای جدایی ناپذیر این هنر هستند، همچنین هارمونی، ریتم، تقارن که بیانگر آراستگی در هنر است به تمامیت در هنر فرش ایرانی به اجرا در آمده و به همین خاطر زبان مشترکی برای همه ملل محسوب می شود. در کشورهای دیگر چنین بینش و رویکردی برای نگاره های فرش یا وجود ندارد یا بسیار اندک یافت می شود و همین امر باعث محبوبیت هر چه بیشتر فرش ایرانی در دنیا می شود این مهم برخواسته از فرهنگ و تمدن دیرینه ایرانی است که آمیختگی با سایر فرهنگ ها و غلبه بر آنها را در کارنامه درخشان خود دارد.

2- تنوع در طرح و نقش به دلیل تنوع در جغرافیای بافت

تنوع در مناطق بافت فرش در ایران باعث شده است که ما به تعداد مناطق فرش بافی دارای طرح و نقش باشیم طرح نقش هایی که هر کدام بیانگر یک فرهنگ و هنر و آداب و رسوم خاصی هستند. این تعدد در طرح و نقش منجر به این شد که فرش ایرانی در جهان به عنوان متنوع ترین فرش در طرح و نقش شناخته شود که این امر نیز یکی دیگر از دلایل محبوبیت فرش های ایرانی در سراسر این کره خاکی است.

3- فواید فرش های دستباف برای بدن و محیط زیست

از دیگر عواملی که باعث شده فرش های ایرانی و البته سایر فرش های دستباف جهان طرف دار زیاد پیدا کند، عدم آسیب به بدن انسان و محیط زیست است، سازگاری الیاف و برخواستگی آن از دل طبیعت سبب حفظ صحت و سلامت انسان و محیط پیرامونش می شود.

ضد حساسیت و آلرژی

فرش های دستباف از موادی همچون پشم و ابریشم تهیه می شوند که کاملا طبیعی هستند و با پوست بدن سازگارند، در حالی که فرش های ماشینی از الیاف و رنگ های مصنوعی تهیه شده اند که می تواند سبب حساسیت های پوستی و آلرژی شوند، پزشکانی که به درمان بیماری های صعب العلاج مانند سرطان ها مشغولند معتقدند استفاده از فرش های ماشینی سرطان زا بوده و حتی ممکن است به دلیل استفاده از عناصر غیرطبیعی منجر به تشدید این بیماری شوند از همین رو به مبتلایان توصیه می کنند تا از فرش های دستباف استفاده کنند.

جلوگیری از بیماری های تنفسی

فرش ها و قالیچه های دست بافت به سادگی و آسانترین راه ممکن تمیز می شوند. فرش های دستباف به طور کامل و از عمق تمیز می شوند که این باعث کاهش گرد و خاک و مواد آلرژی زا داخل منزل می گردد؛ بنابراین، از ایجاد بسیاری از بیماری های تنفسی همچون آسم و حساسیت ها جلوگیری می شود. در حالی که فرش های ماشینی گرد و خاک را در خود جمع کرده و با هر حرکتی بر روی آن، ذرات گرد و خاک در هوا پخش شده و سبب بروز مشکلات تنفسی و آلرژی زا می شوند.

 حفظ سلامت استخوان ها

از نظر طب سنتی، فرش های ماشینی طبع سردی دارند که برای استخوان ها مناسب نیستند، اما فرش های دستباف طبیعت دو گانه ای دارند. از لحاظ علمی ثابت شده است که فرش های دستباف عایق های مناسب حرارتی هستند. پشم طبیعی گرمای بسیاری به خود جذب می کند که باعث گرم شدن محیط خانه در زمستان و همچنین کمک کننده به تنظیم دمای منزل در تابستان می شود. از طرفی، رطوبت را جذب می کند که به از بین بردن رطوبت اضافی خانه تان کمک می کند. به همین دلیل فرش های دست بافت برای استخوان ها مفیدتر بوده و از جذب سرما و رطوبت به استخوان ها جلوگیری می کند. در حالی که تحقیقات انجام شده نشان می دهد که الیاف مصنوعی در فرش های ماشینی سبب افزایش دردهای استخوانی و حتی کاهش تراکم استخوان ها خواهد شد.

 افزایش آرامش محیط خانه

پشمی که در تولید فرش های دستی استفاده می شود علاوه بر این که گرمای طبیعی، نرمی و لطافت را به ارمغان می آورد، بر اساس تحقیقات علمی صورت گرفته یک عایق صدای طبیعی نیز هست، به این معنا که صداهای اضافی را جذب می کند و محیط خانه را آرامتر می کند. بنابراین، از فواید فرش های دستباف افزایش آرامش و سکوت در محیط خانه است.

تصفیه کننده هوا

یکی دیگر از فواید فرش های دستباف پاک کنندگی محیط است این هنر ایرانی، تمیز کننده و تصفیه کننده هواست و میکروب ها و آلودگی های هوا را جذب می کند. الیافی همچون پشم یک ضد باکتری قوی است که به تمیزکردن هوای خانه و مبارزه با باکتری ها و آلرژی ها کمک می کند.

سازگار با محیط زیست

فرش ها و قالیچه های دستباف به دلیل طبیعی بودن برای محیط زیست مشکلی ایجاد نمی کنند. فرش های دستباف از الیاف مصنوعی و مواد شیمیایی ساخته نشده اند به همین دلیل مقاومت بالایی دارند. در حالی که فرش های ماشینی و صنعتی با چسب ها و مواد شیمیایی تهیه می شوند که این مواد با گذر زمان پوسیده شده یا آسیب می بینند. فرش های ماشینی در مقایسه با فرش های دستباف که مقاومت بالایی دارند از عمر کوتاهی برخوردار هستند.

در پایان، فرش ها و قالی های دستی، زیبایی خارق العاده را به چشم ها منتقل می کنند که سبب آرامش می شوند. الیافی همانند ابریشم، زیبایی فوق العاده دارند که در کنار این زیبایی و آرامش، منتقل کننده فرهنگ، آداب و رسوم ملت ها و قبایل نیز هستند.

محمدحسین زارعی